Another European guillotine moment and the big leap forward

In the midst of the frantic negotiations in the immediate aftermath of the UK EU referendum, the Brexit vote forces all Europeans to take stock.

A narrow majority of the British population (52%) has voted to exit the EU. This has led to joy and exhilaration in some quarters about the promise of ‘retaking control and reclaiming their own country’. Leave leader Boris Johnson went as far as calling the vote a ‘glorious moment for Great-Britain’.

Many Leave voters have stated this vote is expressing their sovereign desire, to which every citizen is entitled. However, the immediate aftermath of the referendum outcome has been dire. In the forty-eight hours after the Brexit verdict, we have witnessed the shocks of a massive drop in the markets and the value of the UK currency, a downward reset of the UK rating position, a threat that the UK may disintegrate with Scotland and Northern Ireland exploring independence, and a mounting outcry of young UK voters who predominantly wished to remain and feel disowned.

The UK voting map is a painful manifestation of deep class, regional and generational divisions and polarisations in the country. This is also echoed in the states of utter turmoil in both the Conservative and Labour parties. Moreover, while the Brexiteers hoped for coulance, the European Union’s response so far has been a blunt ‘out is out’. The EU leaders gather in Berlin and Brussels this week to control the damage. And the official message to the UK authorities has been: ‘If you wish this divorce, let’s make it a swift one.’

A civic movement like the European Movement is not a novice to turbulence. It has experienced a history of ups and downs since the Second World War. But the seismic proportions of the current upheaval require very careful analysis and a clear own focus. This is a ‘guillotine moment’ in European history, in which a number of deeper undercurrents converge in ways that could lead to very explosive situations.

Three of these trends have concerned us as European movement already for a long time:

  1. For decades, it has been clear that the big transitions brought about by globalisation need proper European reflection and new articulations. Whether it is rethinking the next economy (labour, employment, forms of postcapitalism), dealing with the ecological challenges in our world (energy, climate change), or addressing the many disruptions in established social practices and security, we feel that only by engaging with each other in Europe and the rest of the world we can face these trends and move forward in an ecologically sound and humane fashion.
  2. It is also our longstanding concern that in the various transformations that shape our world, many people are left behind. Here, our broad spectrum of European social traditions, in which a rich hue of historical reflections are embedded, could actually inspire us to think out more equitable systems. It is not the first time our continent has dealt with change. We could try and mobilize our best thinking and creativity to deal with the various gaps and inequities, which lead to so many people – young and old – feeling disenfranchised.
  3. We are also convinced that time has come to revisit our democratic and political institutions and make them fit to serve informed, inclusive, 21st century politics. We could share much better what has already been achieved in the European arena and critically reflect on this European ‘acquis’. We could rebalance the European project to make it a more social project. And display critical openness and invention to where more radical reforms would be required.

All these trends are multifaceted. They require the broadest possible input from citizens, our best energies. They ask for deeper wisdom, spaces for reflection, and take time. It could be done. We derive hope from the fact that Europe has a huge pool of talents (old and young). Europe has ways to advance deliberative democratic innovation. Europe’s civic strength and power are considerable, with many new movements on the scene. There is no lack of good ideas that could be brought to bear much more effectively in policies for the common good. For all these developments Europeans would need each other to establish new forms of collaboration and exchange, which would include those who now feel out of the game.

Given the enourmous civic tasks ahead of us, it is tragic to observe how much energy is currently lost in unproductive battle, false frames, anxiety politics and outdated antitheses.

The political and economic disaster we see unfold under our eyes in the wake of the Brexit vote drives home three major considerations:

  • The Brexit debates demonstrate how dangerous and utterly counter-produtcive much of the recent ‘elites, experts, intellectuals’ bashing can be in the face of the complexity of the situation and the avalanche of half-truths which circulate. Mind you, this is not to deny bad politics, indifferene of some in the political classes etc. But we need all intelligence out there in more constructive and engaging ways and need to identify urgently how this intelligence can be mobilized better.
  • The Brexit challenges should also remind us that institution building is tough and sometimes tedious labour. It involves much collective labour and requires intelligence, commitment, dialogue-, negotiation- and diplomacy skills, expertise, a will to deal with difference. It needs dedication and an ability to think ahead, emphaty and time to organize popular engagement. There are many points of criticism which could be made vis-à-vis the European institutions. But to throw sixty years of institution building into the carbage bin is unjustified and dangerous. In our world we will need institutions. Building them, maintaining them and reforming them when needed is hard work, for us all, with little time to waste.
  • The Brexit campaign and aftermath also underscore that a politics of hatred, scaremongering and entrenched enemy thinking which seems increasingly the norm in the too-fast, too-gratuitous media worlds of today – most of the time does not lead to anything constructive. Instead, as Europeans we should and could work harder towards better forms of explorative social dialogue instead of monolytic ideological grandstanding. The current Brexit situation also shows that easy references to left and right politics and explanations do not cover the complexities of what we are up against.

As constructive Europeans who think Europe should and could reform herself, we therefore believe that we need a big leap forward. This does not mean a leap into a superstate or other spoke images that have circulated of late. Rather, it means a bold mental leap of imagination, away from the trenches that divide us and hinder us to progress and deliver what we could if we would join the best of our capabilities.

We will therefore not acquiesce in a Brexit doom scenario. We will continue to connect to all Europeans in the UK and elsewhere who wish to operate in a similar spirit. We are a European Movement. We will move. Together.


Godelieve van Heteren, chair EBN

administrator_ebnAnother European guillotine moment and the big leap forward
read more

Brexit een feit… met onduidelijke consequenties…

In het UK EU referendum met een hoge opkomst hebben 52% van de Britten een Brexit in gang gezet. Het referendum heeft diepe kloven in het Verenigd Koninkrijk bloot gelegd: tussen generaties, regio’s, en klassen.

Zo stemden van de 18-24 jarigen 75% voor blijven in de EU, 56% van de 25-49 jarigen ook, maar van de 50-64 jarigen was slechts 44% in het Remain kamp, en van de 65-plussers slechts 39%.

En waar de Engelsen en Welsh in meerderheid voor een Brexit stemden, waren Schotten overweldigend en de Noord-Ieren in grote meerderheid voor een Remain.

Ook Londen verkoos in ruime mate een blijven in de EU, waar andere steden in Engeland een veel gemengder beeld te zien gaven, met een hoog aantal Brexit stemmers in traditionele Labour gebieden.

Deze uitslag zendt schokgolven rond ons continent en de wereld. De Brexit heeft substantiële consequenties die in de komende dagen en weken veel zichtbaarder zullen worden. Veel energie zal gestoken worden in ‘internal affairs’: in ‘stabilisering’ van de markten, in de praktische stappen van ontrafeling van alle relaties met het Verenigd Koninkrijk. Het is zaak dit niet te laten afleiden van het urgente werk dat nodig is om in Europa tot duurzame oplossingen te komen voor grote problemen. Een terugval in ieder-voor-zich nationalisme is niet de weg.

De EBN heeft zich steeds op het standpunt ‘better together’ gesteld (zie:

De European Movement International kwam heden met het volgende statement:

administrator_ebnBrexit een feit… met onduidelijke consequenties…
read more

Open Letter to our British Neighbours 23-06-2016: Please Remain and Let’s Reclaim Europe Together

Today is vital day: for you, and for all of us in the rest of Europe. You will vote on remaining or not in the European Union, a vote with huge implications for all of us. We are holding our breath.

The last few months, many of us have been following your deliberations, have commented on them, have signed petitions, attended meetings, engaged in rallies and sent photos to the #HugABrit campaignJ). We have observed which arguments and anxieties prevailed on either side of your debate, we have seen the internal politics behind some. In fact, we are very familiar with your political arena, and all its challenges… because it is so close to our own: we experience the same around us, everyday, in our own countries.

And it is therefore – on sober final reflection, on this rainy Thursday morning – that we plea with you to remain.  In this turbulent world of ours, there is so much more that unites us than divides us. There are our shared histories, there is our recognition that without British liberalism and humour, our European arena will be a much duller place. There is the shared desire to deal properly with the big transitions in our world in the face of painful inequities and uncertainties for many. There is the shared will to embrace diversity and couleur locale.

We know the European Union is a flawed institutional construct, but it is something we have built together and can therefore transform and fix together. ‘Better together’ is not an empty slogan. It is a strong sense that we need our European pluralism and our diverse styles of dealing with issues combined to be stronger together. Whether it is dealing better with a more sustainable economic future for our continent and the world, facing migration, creating dignified lives for all or ending the devastating conflicts and wars that uproot so many people: we need each other fundamentally to progress.

As Europeans, if we would unite our creativity and intelligence smarter, we could do so much better. We do not need to be one grey mass. We can stay sovereign in our spirit and intellectual variety. Because we believe in this creative force for the future we have started with others the movement Reclaim Europe. And whatever the outcome of your referendum: we will be back with you shortly!

But for today we ask you as neighbours and friends:

For that better Europe: Please Remain!

The Board  of the European Movement in the Netherlands

administrator_ebnOpen Letter to our British Neighbours 23-06-2016: Please Remain and Let’s Reclaim Europe Together
read more

EMI secretaris-generaal Petros Fassoulas over Europese schokgolven na een Brexit

Tijdens de jongste EMI vergadering in Den Haag is veel gesproken over de gevolgen van een mogelijke Brexit in heel Europa. De secretaris-generaal van de EMI Petros Fassoulas vertolkt in een blog in EurActiv het gevoel van velen in de Europese beweging: de politieke fall-out van een Brexit zal enorm zijn en schokgolven door het hele continent sturen.
Een gepassioneerde oproep tot meer sobere en solidaire reflectie.

Lees verder

administrator_ebnEMI secretaris-generaal Petros Fassoulas over Europese schokgolven na een Brexit
read more

Interview met socioloog Dick Pels over ‘A Heart for Europe’

Op 3 juni 2016 lanceerde de Nederlandse socioloog en jarenlange Europa-kenner Dick Pels zijn boek ‘A Heart for Europe’ in Bristol. In het midden van heftige exit discussies en ‘the perfect storm’ in Europa breekt Pels juist een lans voor het gezamenlijk ‘opnieuw ontdekken en uitvinden’ van Europa.

We spraken kort met de auteur.

Wat drijft je in alle tumult en euroscepsis een boek te schrijven over ‘A Heart for Europe’?

Pels: “Ik lijk soms een van de weinigen die nog een beetje van Europa lijkt te houden. Dat is de afgelopen jaren wel moeilijker geworden in het licht van de zwakke reacties van de EU op existentiële uitdagingen als de eurocrisis, de Russische dreiging in Oekraïne, de vluchtelingstroom en de aanslagen van jihadi-terroristen in Parijs en Brussel. Toch moeten we de oorspronkelijke passie die school in het Europese project proberen terug te winnen. Alleen daardoor kunnen we de ‘perfect storm’ van grote grensoverschrijdende problemen waarmee Europa op dit moment wordt geconfronteerd de baas worden.”

Wat vind je zelf je belangrijkste inhoudelijke en kritische punten in het boek?

Pels: “‘Nooit meer oorlog’ is geen nostalgische waarschuwing, zoals vaak wordt gesuggereerd, maar een morele wekroep die kan en moet worden verbreed en verdiept. In het licht van nieuwe oorlogsdreigingen, maar ook als utopisch toekomstbeeld van Europa als een ‘goede maatschappij’, die geweld, wreedheid, intimidatie en vernedering zoveel mogelijk probeert te verbannen uit zijn grondgebied. Tegen de populistische angstpolitiek moet Europa streven naar de ‘overwinning van de sociale angst’ (Hendrik de Man), en een samenleving proberen te scheppen waarin mensen minder bang zijn voor elkaar, voor hun instituties en voor zichzelf. In het spoor daarvan kunnen we de progressieve idealen van vrijheid, democratie, tolerantie en solidariteit, die stuk voor stuk door de populisten zijn gekaapt en genationaliseerd, heruitvinden als Europese idealen.

Je staat toch niet helemaal alleen. Er zijn tal van bewegingen geweest de afgelopen jaren voor A Heart, A Soul, a New Narrative for Europe, Reinventing Europe, Recreating Europe, Reclaiming Europe. ..Hoe verhoud je je in het boek tot als die bewegingen?

Pels: “Zeker. De speurtocht naar de ‘ziel’ van Europa is zo oud als Europa zelf. Ook de EU heeft zich ingespannen om de culturele erfenis van Europa te mobiliseren om Europa bezieling te geven. Initiatieven als het Berlijnse A Soul for Europe proberen hetzelfde te doen. Nationalisten verwijten Europa vaak dat het ‘zielloos’ zou zijn (denk aan Pim Fortuyns boek Zielloos Europa uit 1998), omdat het geen identiteit, cultuur, volk, taal en publieke ruimte zou bezitten, en zich dus nooit kan ontwikkelen tot een volwaardige democratie. In mijn boek laat ik zien dat die cultuur en identiteit wel degelijk bestaan (het glas is eerder half vol dan leeg) en dat die Europese publieke ruimte gestaag groeit. Zodat een werkelijk democratisch Europa geen ‘mission impossible’ is maar een maakbaar einddoel, een realistische utopie.”

Het boek is gratis te downloaden via:

Over Dick Pels:

administrator_ebnInterview met socioloog Dick Pels over ‘A Heart for Europe’
read more

Hoge Europese onderscheiding voor Geert Mak, Koos van Houdt en Caroline de Gruyter

Op 2 juni reikte Jacques Santer in de Eerste Kamer namens de Fondation du Mérite européen drie bijzondere onderscheidingen uit aan de schrijver Geert Mak en journalisten Koos van Houdt en Caroline de Gruyter voor hun verdiensten voor de Europese zaak.

De auteurs presenteerden korte reflecties bij de aanvaarding van hun onderscheiding.

EBN lid en medetrekker van het EU-Netwerk Noord Nederland Klaas Jan Osinga was bij de plechtigheid en schreef de volgende impressie.

administrator_ebnHoge Europese onderscheiding voor Geert Mak, Koos van Houdt en Caroline de Gruyter
read more

Brexit: to stay or to go, is that the question?

Huis van Europa, Korte Vijverberg 5/6, Den Haag, Friday April 15, 15-17h

On Friday April 15 – the day of the official launch of the campaign in the UK – the European Movement in the Netherlands (EBN) and the Netherlands Society for International Affairs (NGIZ) organized a high-level paneldiscussion on the UK EU Referendum. In the wake of the recent migration crisis, the economic and financial turbulance and the violence increasing in and around Europe, the pressures on European cohesion are rapidly mounting. In a hyperconnected world, many people feel uncertainty about Europe’s future. The UK EU referendum – scheduled for June 23 this year – echoes all these concerns and more. Three international expert observers enlightened the audience on the facts and fiction in the current UK referendum debates, and the price we would all pay if the UK were to leave the EU. Prof. Iain Begg (London School of Economics) entered into the multifarious reasons for the British scepticism with Europe and elaborated the potential scenarios and financial and economic consequences of any Brexit. Mr.John McLellan (Director Scottish Newspaper Society, former editor of The Scotsman and member of the presscircle) compared the current media coverage of the UK referendum with some of his experience in the recent Scottish referendum, and touched on a number of tactical parallels visible in these campaigns. Mrs. Isabella Schwarz (European Cultural Foundation) analyzed the wider cultural implications of the UK leaving the EU and broadened her presentation to the role of culture, generally in understanding and advancing European integration.

For the presentations, see below:

EBN – slides Brexit debate 15 April, 2016 – John McLellan

EBN – slides Brexit debate April 15, 2016 – Iain Begg

administrator_ebnBrexit: to stay or to go, is that the question?
read more

Column EBN Bestuur – Vluchten kan niet meer & de Staat van onze Democratie

Het Nederlandse referendum over het EU associatieverdrag met de Oekraïne is achter de rug. 64% van 32% (= 21%) van de Nederlandse stemgerechtigde bevolking heeft hardop nee gezegd, 11% hardop ja, en de rest is thuisgebleven.

De laatste weken is in de media veel gesproken over alle ter zake en minder ter zake doende motieven die onder het stemgedrag liggen, over referenda als breekijzer van democratische vernieuwing en over strategisch thuisblijven.

De morning-after is echter onbestemd en gaat vooral over wie welke gevolgen van de uitslag moet dragen. Het ironische van een referendum is dat mensen via ‘directe democratie’ eisen te spreken – hetgeen natuurlijk ieders goed recht is – om vervolgens weer terug te vallen in ‘representatieve democratie’ en anderen de kastanjes uit het vuur laten halen van de beslissing die uit het nationale stemgedrag is voortgerold.

Dus moet de regering het verdrag, dat reeds door alle andere 27 EU-lidstaten is aangenomen, ‘serieus heroverwegen’ en daarover in Brussel in gesprek. Over hoe de inhoud van die onderhandeling moet luiden, tast menigeen in het duister. Want het stemgedrag is diffuus: het nee van de SP is een ander nee dan dat van PVV, VVD of PvdA aanhangers of van Jort Kelder. Het ging duidelijk minder over de Oekraine dan over de EU als zodanig in de maar voortdurende crisis rond het Europese project. Het Burgercomité EU gaf zelfs expliciet aan dat het hun om andere issues dan een handelsverdrag met de Oekraine ging. De nee-stemmers willen ‘minder EU’, ‘geen EU’, ‘een ander EU’. Met welke opdracht de regering nu naar Brussel wordt gestuurd is volslagen onhelder en moet weer ‘in het parlement worden besproken’.

Mensen die heel dicht bij de associatieverdrag onderhandelingen staan, of de Oekraine goed kennen, staan er verslagen bij te kijken. Zij kennen de verdragsdetails en vragen zich af wat die in godsnaam te maken hebben met veel van de tegenwind die opnieuw is opgestoken.

Langzaam doemt dus een ander beeld op: het beeld van het fundamentelere onbehagen, het grote ongenoegen, de grote onzekerheid, dat zich al diverse malen eerder in het recente verleden in een ‘Nee’ heeft geuit en maar niet overgaat. Er is dus nood aan een alternatief scenario: er is een heel andere conversatie nodig die veel dieper steekt. Over de staat van onze wereld, de versnelling ervan waarvan Zygmunt Bauman, die onlangs sprak op de G10 in Amsterdam, zijn levenswerk heeft gemaakt. Over het wegvallen van houvast, het geen tijd hebben om nieuw houvast te scheppen. Over de oude ‘bestaansstrijd van allen tegen allen’ van Hobbes, die levensgroot opnieuw op de loer ligt. Over de wereld die zo schel en verschrikkelijk ongelijk is, dat mensen er zich eigenlijk voor willen blinderen.  Maar vluchten kan niet meer. De tijd is gekomen die fundamentelere ordeningen keihard onder ogen te zien. Nee zeggen bij een referendum is daarom echt niet voldoende.

Godelieve van Heteren

administrator_ebnColumn EBN Bestuur – Vluchten kan niet meer & de Staat van onze Democratie
read more

Fundamenteel gesprek nodig over democratische instrumenten na Nederlands ‘Nee’ in Oekraïne referendum

“Het geeft toch een beetje een katterig gevoel,” zegt mr Pieter Jan Wolthers, oud-ambassadeur voor Nederland in Kyiv, naar aanleiding van de uitkomst van het referendum over het Associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne: “Een lage opkomst, maar wel voldoende om het raadgevend referendum als zodanig geldig te doen zijn, en met twee-derde afwijzing van de goedkeuring van het Associatieverdrag.”

We interviewden Pieter Jan Wolthers eerder over zijn visies op dit verdrag (

Als mede-oprichter van de Stichting Stem voor Nederland was Wolthers de laatste maanden intensief betrokken bij de campagne van de voorstanders, zeker niet kritiekloos t.a.v. Oekraïne, maar wel met oog voor het belang van dit verdrag voor de toekomst, zowel van Oekraïne alsook van de EU en Nederland.

“Het is een vreemd proces geweest. Zeker na de zelfontmaskering van het Burgercomité EU, dat duidelijk heeft aangegeven dat het hun met hun ‘nee’-campagne helemaal niet om Oekraïne te doen was maar om verzet tegen de EU, dachten veel mensen uit het ja-kamp: ‘Daar ga ik dus niet meer aan meedoen!’. Die mensen zijn thuisgebleven, met alle gevolgen van dien.”

Wolthers is van huis uit jurist en heeft in zijn lange diplomatieke carrière te maken gekregen met verschillende gangbare instrumenten van de democratie. “Als een referendum bedoeld is om de burger dichter bij de politiek te brengen, dan moet worden geconstateerd dat dit hier toch faliekant is mislukt. Tweeëndertig procent opkomst, dat is slechter dan in de meest belabberde lokale verkiezingen. Ook als het ja-kamp zou hebben gewonnen, dan kan deze lage opkomst bepaald niet worden gevierd als een ‘feest van de democratie’.”

Wolthers is niet ten principale tegen referenda, maar denkt wel na over de mogelijke toegevoegde waarde ervan, zeker waar het thema van het referendum complexere zaken betreft: “Hier zit de crux van de zaak. Hoeveel vertrouwen hebben mensen nog in de reguliere democratische instrumenten? De klassieke democratische route is die van de parlementaire behandeling. Dat geldt voor wetten en verdragen. In die behandeling kunnen bredere argumenten naar voren worden gebracht en kunnen mensen, als individu of verenigd in belangenorganisaties, op allerlei manieren van zich laten horen. Ook over dit Associatieverdrag, waarvan de goedkeuring door het Kabinet aan het Nederlandse parlement is voorgesteld, is in dat parlement uitvoerig gesproken, eerst in de Tweede Kamer, daarna in de Eerste Kamer; en het voorstel werd telkens, op goede gronden, met ruime meerderheid aangenomen. Maar in het referendum van 6 april is door een meerderheid van uitgebrachte stemmen de goedkeuring aan dit verdrag alsnog onthouden, en, naar het voorkomt, helaas niet altijd op inhoudelijke, Oekraïne-gerelateerde gronden, maar eerder uit een emotioneel gevoelde weerzin tegen ‘Europa’ in het algemeen, waarop door de tegenstanders van het verdrag met succes kon worden ingespeeld.”

Wolthers vindt die ontwikkeling zeer verontrustend. “In de eerste plaats omdat de Europese Unie het volstrekt niet verdient zo te worden afgeserveerd – wij danken aan de naoorlogse Europese integratie immers een periode van vrede, stabiliteit en welvaart die in de wereld zonder precedent is . Maar tevens is het van groot belang te onderkennen dat de klassieke politieke besluitvormingsorganen blijkbaar niet meer worden vertrouwd. Mensen willen kennelijk, nadat alle constitutioneel vereiste stappen voor goedkeuring van een wet of verdrag zijn doorlopen en een besluit langs democratische weg tot stand is gekomen, alsnog een spaak in het wiel kunnen steken. Wat dit betekent voor politieke besluitvorming in het algemeen, is nog helemaal niet doordacht. Wat dit doet voor het vertrouwen dat landen onderling hebben in elkaar, vooral bij multilaterale afspraken, ook niet.”

Tot slot: Hoe reageren mensen in de Oekraïne?

Wolthers:“De uitslag is in Oekraïne met gemengde gevoelens ontvangen. Ik hoor sommige jongeren die zich door de uitslag van het Nederlandse referendum gelukkig niet laten ontmoedigen, zeggen: ‘We moeten het gewoon zelf doen’. Anderen voelen zich echter door Nederland in de steek gelaten: ‘Men moet ons niet’, is daar het gevoel, en dat speelt Poetin toch wel in de hand.”

administrator_ebnFundamenteel gesprek nodig over democratische instrumenten na Nederlands ‘Nee’ in Oekraïne referendum
read more

Europa panels in G10 festival groot succes

Op 1 en 2 april 2016 vond in Amsterdam in de Westerkerk en de Beurs van Berlage het eerste G10 Festival van Economie en Filosofie plaats. In een serie lezingen en fora gaven economen en filosofen van internationale allure hun visie op de ontwikkelingen van de samenleving in de komende tien jaar. Internationaal vermaarde kritische denkers als Zygmunt Bauman, Paul Mason en Slavoj Zizek namen aan het festival deel.

Twee op Europese ontwikkelingen gerichte fora waaraan de EBN bijdragen heeft verleend, trokken forse belangstelling.
Op vrijdag 1 april gingen Oxford professor Jan Zielonka (auteur van Is the EU doomed), Mathieu Segers en Jan Pronk o.l.v. Godelieve van Heteren met elkaar in discussie in een forum getiteld: Is Europe Doomed? De druk op Europa neemt zienderogen toe. Financiële crises, migratiestromen naar Europa, landen die een exit overwegen. Veel mensen vragen zich af wat ‘Europa’ nog precies betekent. EU en Europa zijn niet meer identiek: Europa staat voor culturele democratische waarden en de EU kleeft het stigma aan een organisatie te zijn conform een kartel, in ieder geval veel minder democratisch dan gewenst. Echter, is dit de hele waarheid?
De drie sprekers, kritische kenners van Europese ontwikkelingen spraken vanuit nogal verschillende perspectieven: politiek-filosofisch, historisch, politiek-globalistisch. Jan Zielonka – van wiens boek ‘Is the EU doomed’ uit 2014 de titel was afgeleid – stelde dat de EU slechts in bescheiden vorm zal overleven, maar dat Europa een sterke toekomst tegemoet kan zien vanwege allerlei andere vormen van afhankelijkheid tussen Europese mensen: in stedelijke netwerken, regio’s, civiele samenwerkingsverbanden, die kunnen leiden tot nieuwe impulsen. Mathieu Segers keek in een mooi essay kritisch en met langere adem naar het proces van Europese integratie en onderlijnde ook de rol van de transatlantische relatie, Jan Pronk leverde commentaar op hoe Europa en de EU vanuit mondiaal perspectief en bevroeg allerlei courante lokale democratiseringsinitiatieven vanuit de vraag of die afdoende zullen blijken om de nieuwe geglobaliseerde machten nog in te bedden.

Een groot forum op zaterdag 2 april met BBC/Channel4 journalist Paul Mason, en Willem Schinkel, Marli Huijer, Slavoj Zizek, Zygmunt Bauman en Brigitta Jonsdottir ging in op de vraag of en hoe Europa de grote uitdagingen van dit moment (o.a. financiele crises, migratie) kan benaderen. Het forum stond nadrukkelijk ook stil bij de verschillende manieren waarop crises worden ‘geframed’.

Uitgebreide verslagen binnenkort op de website van het G10 festival ( Hier vast enkele foto’s.

G10 Bauman en Imme_ 2 april 2016 G10 G10 Forum Europe Resilience Beurs van Berlage 2 april 2016 G10 Is EU doomed April 1- 2016 G10 Zizek IMG_9333

administrator_ebnEuropa panels in G10 festival groot succes
read more